Çalışmada Kişinin Topuklarıyla Çiğnediği Hafif Mitzvot Nedir?
Makale 41, 1990
"Ve öyle olacak ki, dinlediğiniz, yerine getirdiğiniz ve yaptığınız için, Tanrınız Efendiniz sizinle atalarınızla yaptığı antlaşmayı ve merhameti tutacak" ayeti hakkında RAŞİ şu yorumu yapmıştır: "Eğer Mitzvot [emirler/iyi işler] kişinin ayaklarıyla çiğnediği hafif şeylerse, dinleyin ve Efendiniz sözünü tutacak, sizinle tutacaktır."
Bunun bizim için ne anlama geldiğini anlamalıyız, eğer bir kişi hafif Mitzvot'u yerine getirirse, o zaman Yaradan sizinle yeminini tutacaktır. Aksi takdirde, atalarınıza ettiği yemini tutamayacakmış gibi olacağını ima eden bu koşulu anlamalıyız. Ayrıca yorumcuların sorduğu soruyu da anlamalıyız: Neden çoğul formda [İbranice] "tutacak ve yapacak" diye başlıyor ve tekil formda [İbranice] "sizinle tutacak" diye bitiyor?
Bunu anlamak için öncelikle bize verilen 613 Mitzvot'un ne anlama geldiğini anlamamız gerekir. "Zohar Kitabı'na Giriş "te ("On Dört Emrin Genel Açıklaması ve Yaratılışın Yedi Gününe Nasıl Bölündükleri", Madde 1), "Tora'daki Mitzvot'a Pekudin [Aramice: emirler/teminat] ve 613 Eitin [Aramice: öğütler/ipuçları] denir. Aralarındaki fark, her şeyde bir Panim [ön/yüz] ve bir de Ahor [arka/sırt] olmasıdır. Bir şey için yapılan hazırlığa Ahor, o şeyin edinilmesine ise Panim denir. Benzer şekilde, Tora ve Mitzvot'ta da 'Yapacağız' ve 'Duyacağız' vardır. Tora ve Mitzvot'u 'O'nun sözünü yerine getirenler' olarak gözlemlerken, işitmekle ödüllendirilmeden önce, Mitzvot'a '613 Eitin' denir ve Ahor olarak kabul edilir. 'O'nun sözünün sesini duymakla' ödüllendirildiklerinde, 613 Mitzvot, Pikadon [teminat] kelimesinden gelen Pekudin olur. Bu böyledir çünkü 613 Mitzvot vardır ve her bir Mitzva'da [Mitzvot'un tekili], ruhun 613 organı ve tendonundaki belirli bir organa karşılık gelen benzersiz bir derecenin ışığı depolanır ve bu Mitzvot'un Panim'i olarak kabul edilir."
"O'nun sözünü yerine getirenler" hazırlık sırasında, kişi "O'nun sözünün sesini duymakla" ödüllendirilmeden öncedir, çünkü "duymak" kişi ihsan etme kaplarıyla ödüllendirildiği zamandır, çünkü ancak o zaman ihsan etme kaplarında kıyafetlenen bolluk için bir kap vardır. O zaman, kişinin Yaradan'ın sesini duymak için "kulakları" vardır.
Ancak kişi hâlâ alma kaplarına dalmışken, beden Yaradan rızası için çalışmayı kabul etmese de "eylem" olarak adlandırılan "yapmak" için çalışmalıdır. Daha doğrusu, kişi her ne kadar alçaklık durumunda olsa da yani beden bu çalışmayı, Yaradan rızası için çalışmayı kabul etmese de, Yaradan'ın bundan hoşlandığına inanmalıdır çünkü alçaklık durumunda kişi Yaradan'ın yardımına ihtiyacı olduğunu hisseder. Dolayısıyla, o anda Yaradan'la yakın bir teması vardır, zira başka bir yolu olmadığını ve sadece Yaradan'ın onu kurtarabileceğini ve onu bu alçaklıktan kurtarabileceğini hisseder.
Bununla birlikte, kişi kendisine "Yaradan'ın adaleti ve doğruluğu nerede?" diye sorar. Kişi emek verir, Tora ve Mitzvot'u yerine getirir ve bunun için hiçbir ödül istemez. Aksine, Yaradan rızası için çalışmak ister, Zohar'da yazıldığı gibi, büyük bir Kral'a hizmet etmek istediği için, yani O yüce ve hükmeden olduğu için çalışmak ister. Kişi Yaradan'dan O'nun yüceliğini hissetmesine izin vermesini istediğinde ve Yaradan'ın her ağzın duasını duyduğuna inandığında, her gün Yaradan'ın yüceliğini daha fazla hissetmek için durur ve bekler, ama sonunda daha büyük bir alçaklığa geldiğini görür. Başka bir deyişle, sokaktaki insanların kendine olan sevgiye o kadar da dalmadıklarını hisseder.
Bu yüzden kişi, "Yaradan'ın onları kendine olan sevgiden kurtarması için dua etmeyen sokaktaki insanlar nasıl oluyor da iyi oluyorlar?" diye sorar. Çalışmanın düzenini tam bir bütünlük olarak hissettiklerini, yani her gün ilerlediklerini, yani sahip olduklarının arttığını bildiklerini görür. Bir keresinde söylediğim gibi, her birinin her gün adına kaç Mitzvot kaydedildiğini ve günlüğüne kaç sayfa Gemara yazabildiğini gördüğü bir kayıt defteri vardır. O ise tam tersini, her gün bir önceki günden daha kötü olduğunu görür.
Kişi iç gözlem yaptığında, bazen "Artık hedefime ulaştığımdan eminim, şimdiye kadar olmadığı gibi" diye düşünene dek her gün birkaç yükseliş yaşadığını görür. Fakat aniden aklını karıştıran düşünceler gelir ve her şeyi unutur, yani yükselişleri bile tamamen unutur ve alçaklıktan başka bir şey hissetmez. Artık, yaptığı onca çalışmadan sonra, her zamankinden daha kötü bir hale gelmiştir. Kendisine bakmaya başlar ve tek bir iyi eylem bulamaz ve sanki Tora ve Mitzvot'a hiç uymamış gibi hisseder.
Soru şudur: Kişi bu duygularını kendisine nasıl açıklayabilir? Bunlar doğru mudur yoksa yanlış mıdır? Yani, gerçekliğe göre, ki gerçeklik silinemez, kesinlikle Tora ve Mitzvot'u uygulamış ve yerine getirmiştir. Ancak hislerine göre, bunların hepsi kaybolmuştur. Soru şudur: Onlar nereye gitti, yani onları kim aldı, zira onları hissetmemektedir? Hafıza kaybından muzdarip olduğunu ve bu yüzden her şeyi unuttuğunu söyleyemez. Ne de olsa yaptığı kötü şeyleri hatırladığını görmektedir.
Bunun cevabı, Zohar'da söylendiği gibi, bilgelere inanmamız gerektiğidir; Zohar, "Ya da günah işlediğini ona bildir" diye yazılanı yorumlar. "Bunu ona kim bildirir?" diye sorar. O da "Tora" diye açıklar. Daha önce de açıkladığımız gibi, gerçeği edinmek niyetiyle yani gerçekten Yaradan'ın bir hizmetkârı olmak niyetiyle Tora öğrenen kişi, Tora ve Mitzvot'u gözlemleyerek, kendisi için çalışmayı yani ödül almayı amaçlamaz. Aksine, Tora ve Mitzvot'u gözlemlemek ister, bilgelerimizin şöyle dediği gibi, "Kötü eğilimi Ben yarattım; Tora'yı da bir şifa olarak yarattım." Bu demektir ki, kişi Tora'yı gerçekten Yaradan'ın hizmetkârı olmak üzere bir tavsiye olarak öğrenir, yani Yaradan rızası için çalışmak ister, bu yüzden de Tora ona günah işlediğini bildirir.
Bu demektir ki, "bir şifa olarak Tora'nın" düzeni ilk olarak ona "günah işlediğini", yani kendini ne kadar çok sevdiğini bildirmesidir. Bu, bir şifa olan Tora'nın kişiye Kli'yi, yani eksikliği vermesi olarak kabul edilir, ki böylece Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duysun. Dolayısıyla Tora kişiye Yaradan'a olan inancının kendisine yabancı bir şey olduğunu bildirir. Başka bir deyişle, kişi Yaradan'dan ne kadar uzak olduğunu, Yaradan'ın kendisi için bir yabancı gibi olduğunu hisseder. Baal HaSulam'ın "İçinizde yabancı bir Tanrı olmayacak" ayeti hakkında söylediği gibi, "Tanrı" demek, Yaradan'ın sizin için hiçbir bağınızın olmadığı yabancı bir şey olmaması gerekir demektir.
Kişi kendini sevmeye dalmıştır, bu da Yaradan'la form eşitsizliğidir, zira Yaradan sadece ihsan etmek isterken, kişi doğası gereği sadece almak ister. Bu nedenle, "O ve ben aynı yerde yaşayamayız." Buradan, kişinin Yaradan'a yakın hissetmesi gereken yerde, Yaradan'dan uzak hissettiği sonucu çıkar. Tora'nın kişiye yani Tora öğrenen kişinin bilmesini sağladığı şey budur, çünkü o bilgelerimizin şu sözlerine inanır: "Yaradan dedi ki, 'Kötü eğilimi Ben yarattım; Tora'yı da bir şifa olarak yarattım'." Bu şifa kişiye Yaradan'dan ne kadar uzak olduğunu hissetmesi için verilir.
Dolayısıyla Tora insana, Yaradan'dan kendisini "Mısır sürgünü" olarak adlandırılan sürgünden kurtarmasını istemesi için Kli'yi, yani eksikliği verir. Metzar-Yam'ın [Mitzraim (Mısır)] Tzar-Ayin [kelime anlamı. kem gözlü, "kıskanç" anlamına gelir] anlamına geldiği bilinir. Yani, kişinin ihsan etme gücü yoktur, sadece alma gücü vardır. Kişi tüm eylemleri ihsan etmek için olmadan önce Yaradan'a yaklaşmanın imkânsız olduğunu görse de yine de O'nun yardımı olmadan bunu başarmasının mümkün olmadığını görür.
Yaradan'ın bunu neden yaptığını, yani kişinin Firavun'un kontrolünden çıkması için bir seçenek olmadığını birçok kez söyledik. Bunun cevabı, Baal HaSulam'ın, İbrahim'in Yaradan'ın kendisine toprakları miras olarak vereceğini vaat ettiğinde Yaradan'a sorduğu soruyla ilgili olarak söylediği gibidir: "Onu miras alacağımı nasıl bileceğim? İbrahim'e, 'Bil ki, senin soyundan gelenler kendilerine ait olmayan bir ülkede yabancı olacaklar' dedi."
İbrahim'in sorusunun, Keduşa'nın [kutsallığın] NRNHY'ının beş Behinot'unu [niteliğini] içeren üst bolluğu taşıyan Malhut olan toprağın mirasının ne olacağını görmesi olduğunu söyledi. Ayrıca, Kli [kap] olmadan ışık olmadığı, yani bir ihtiyaç olmadan doyum olmadığı bilinmektedir. Gerçi İbrahim, İsrail'in derecenin tamamlanmasını edinmeye ihtiyaç duymadığını gördü. Aksine, yukarıdan birazcık aydınlanma edinirlerse, tatmin olacaklardı. Doğal olarak, "toprağın mirası" olarak adlandırılan Malhut'a dahil olan Neşama'nın NRNHY'sini edinmeye ihtiyaç duymayacaklardı.
"'Öyleyse' dedi İbrahim, 'ihtiyaç' denilen Kelim'leri [kapları] yokken, ışığı nasıl alacaklar?" O zaman Yaradan ona, "Şunu kesin olarak bil ki, senin soyundan gelenler kendilerine ait olmayan bir ülkede yabancı olacaklar" dedi. Başka bir deyişle, İsrail halkı bir Eretz [toprak], yani İsrail halkına ait olmayan bir Ratzon [arzu] içinde olacaktır. Mısır Kralı Firavun'a ait olan alma arzusunun hükmü altında olacaklardır.
"Eziyet çekecekler", yani İsrail halkı acı çekecek çünkü ihsan etmek için çalışamayacaklar, bu da onlara Yaradan ile Dvekut [bütünleşme] getirecek. O zaman Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duyacaklardır, şöyle yazıldığı gibi, "Ve onların çalışmaktan dolayı haykırışları Tanrı'ya yükseldi ve Tanrı onların iniltilerini işitti ve Tanrı İbrahim ile olan antlaşmasını hatırladı."
Bilgelerimiz, "Arınmaya gelene yardım edilir" derler. Zohar, "Ona nasıl yardım edilir?" diye sorar ve "kutsal bir ruhla" diye yanıtlar. Başka bir deyişle, kişiye önce Nefeş verilir. Eğer daha fazla ödüllendirilirse, ona Ruah verilir. Bu demektir ki, kişi kendini arındırmaya geldiği ve yardım talep ettiği ölçüde, yukarıdan aldığı yardım toprağın mirasının bir parçası olarak kabul edilir.
Yukarıdakilere göre, sorduğumuz soruyu yorumlamalıyız: Neden bir kişi Tora'nın "şifa" olarak adlandırılması nedeniyle Tora öğrenmeye başladığında, kişi Tora'nın Eitin olduğu, yani kötü eğilimi nasıl yeneceğini öğütlediği hakikat yolunda yürümeye başladığında, kişi her seferinde Yaradan'a daha yakın hissetmek yerine, nasıl daha uzak olduğunu hissettiğini görmeye başlar?
"Kişinin Yaradan'dan uzaklaştığı Tora'nın yolu bu mu?" diye sorduk. Cevap şuydu: Tora, kişinin Yaradan'dan ne kadar uzak olduğunu görmesi için ona önce bir Kli, yani eksiklik verir. Bu nedenle Zohar, Tora'nın ona günah işlediğini bildirdiğini söyler.
Dolayısıyla kişi gerçekte Tora öğrendiğini söylememelidir, peki neden Tora ona bir şifa olarak yardım etmiyor? Cevap şudur: Kişi bilgelere inanmalıdır ki, Tora ona günah işlediğini, yani Yaradan'dan ne kadar uzak olduğunu göstererek ona yardım eder ve bu nedenle, diğer insanlardan daha kötü olduğunu hissettiği için kalbinin derinliklerinden dua edebilir.
Kişi kendisine soracak olursa, Tora ve Mitzvot'u yerine getirmek için daha fazla çaba sarf ettiğini görecektir, o halde neden daha kötü olduğunu hissediyor? Kişi buna cevap veremez ama hissettiği kadarıyla, hakikat yolunda yürümeye başlamadan önce Tora ve Mitzvot'la meşgul olduğu zamandan daha kötü olduğunu hissettiğini söyler. Başka bir deyişle, yaptığı her şeyde, bunların önceden olduğu gibi değil, gönülsüzce yapıldığını görür.
Baal HaSulam'ın dediği gibi, Yaradan İbrahim'e şöyle dedi: "Şunu kesin olarak bil ki, senin soyundan gelenler kendilerine ait olmayan bir ülkede yabancı olacaklar ve eziyet görecekler." Bu sayede o toprakları miras almaya ihtiyaç duyacaklar. Yani, çıplak ve yoksul olduklarında sahip olacakları eksiklikle, "Ve İsrailoğulları çalışmadan dolayı iç çektiler ve feryatları çalışmadan Tanrı'ya yükseldi" durumunda olacaklardır.
Başka bir deyişle, çalışmanın kendisi, çalışmada ilerlemedikleri tam tersine geriledikleri gerçeği, onların ihtiyacını yaratacak ve sonra Yaradan daha arınmış olmak istedikleri her seferinde onlara yardım edecektir. Bu sayede toprağın mirasını almak için Kelim'e [kaplara] sahip olacaklardır.
Yukarıdakilere göre, "Ve siz dinlediğiniz için, Tanrınız Efendiniz atalarınıza ant içtiği antlaşmayı ve merhameti sizinle sürdürecektir" diye sorduğumuz şeyi yorumlamalıyız. RAŞİ, "Eğer kişinin ayaklarıyla çiğnediği hafif Mitzvot'u dinlerseniz, Efendi sözünü tutacak, sizinle tutacaktır" şeklinde yorumladı. Bu koşulu, eğer hafif olanları tutarsanız, Yaradan sözünü tutacaktır; aksi takdirde, yemini tutmayacaktır şeklinde anlamalıyız.
Mesele şu ki, "hafif Mitzvot" insanların küçümsediği, akla ve kalbe atıfta bulunan şeyler anlamına gelir. Yani, tüm Mitzvotları, ödül almak için yerine getirirken, kişi bu Mitzvotları küçümsemez. Bunun yerine, tüm bu Mitzvotlar ödülün kaybedilmesine neden olabileceği için "ciddi" olarak adlandırılır. Bu nedenle, karşılığında almayı bekledikleri ödül, Mitzvot'ları önemli kılar. Başka bir deyişle, ödül onları değerli kılar.
Ancak kişi Yaradan'ın rızası için çalışması gerektiğinde, ki bu onun için mantık ötesidir, bunu dikkate almaz zira beden hiçbir ödül olmadan çalışmaya direnir. Bu nedenle, bedene sadece Yaradan'a ihsan etmek için çalışmamız gerektiğini söylediğimizde, beden bunun akıldan uzak olduğunu ve böyle bir çalışma için zorlanmaya değmeyeceğini söyler. O zaman kişi bedenin üstesinden gelemeyeceğini görür. Kendisi için alma arzusunun kontrolünden çıkmanın insanın gücü dâhilinde olmadığı gerçeğini Baal HaSulam'ın açıkladığı üzere, Yaradan bunu bilerek yapmıştır, öyle ki kişi bu sayede Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duysun, aksi takdirde kaybolur.
Dolayısıyla, kişi Yaradan'dan kendisine yardım etmesini istediğinde, bu sayede yukarıdan yardım alır. Bu, Zohar'da söylendiği gibi, "kişiyi ıslah eden" Tora'nın ışığıdır, bu sayede Kelim'i ve Neşama'nın NRNHY'sini edinme ihtiyacını alır. Bu, Yaradan'ın Avram'ın "Miras alacağımı nasıl bileceğim?" sorusuna verdiği cevaptır.
Buradan şu sonuç çıkar ki, kişi tam olarak ışık Mitzvot'unu yerine getirmek istediğinde, Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duyar. Aksi takdirde, eğer kişinin aşağılık Mitzvotlar olan hafif Mitzvotları yerine getirmeye ihtiyacı yoksa, o zaman Yaradan'ın yardımına da ihtiyacı yoktur. Ve Yaradan'ın ona Neşama'nın NRNHY'ını vererek yardım etmesine ihtiyacı olmadığından, buna ihtiyacı olmadığından, Avram'ın "Şimdi nasıl miras alacağım?" sorusu geri döner, zira kişinin toprağın mirasını almaya ihtiyacı yoktur.
Bu nedenle, Yaradan'ın toprağın mirasıyla ilgili yemini tutamayacağı sonucu çıkar. Bu nedenle, RAŞİ'nin yorumu, eğer hafif Mitzvot'u tutarsanız, Yaradan'ın tutabileceğini söylediği yerde, "Ve Efendi tutacaktır", Yaradan'ın sözünü tutacağı anlamına gelir; aksi takdirde, O'nun sözünü tutması imkânsızdır.
Buna göre, sorduğumuz şeyi yorumlamalıyız, Neden "yap" ve "tut" çoğul formda başlıyor ve tekil formda bitiyor? Cevap şudur ki, kişi çalışmaya başladığında iki otoritesi vardır: kendi otoritesi, yani alma arzusu ve ayrıca Yaradan için çalışmak istemesi. Kişi iki otoriteye sahip olduğunu gördüğünde, Yaradan'dan kendi otoritesini iptal etmesine ve sadece tekil otoriteyi, yani Yaradan'ın otoritesini bırakmasına yardım etmesini ister. O zaman, Yaradan otoriteyi iptal etmesine yardım eder ve insanı sadece tekil otoriteyle bırakır. Bu yüzden tekil formda yazılmıştır, "Ve Tanrın Efendin seninle tutacak", yani Yaradan onu tutacak, böylece kişi sadece tekil otoriteye sahip olacaktır.
Yukarıdakilere göre, yazılanları anlayabiliriz (Tesniye 9:5), "Onların topraklarını miras almanız sizlerin erdeminden ya da yüreğinizin bütünlüğünden değil, bu ulusların kötülüğünden ötürü Tanrınız Efendinizin onları sizin önünüzden kovmasından ve Efendimizin atalarınız İbrahim'e ettiği yemini doğrulamak içindir."
Bunu anlamalıyız. Eğer Yaradan " atalarınıza, İbrahim'e" ant içtiği için İsrail'e toprağın mirasını vermek istiyorsa, bu, İsrail halkına toprağın mirasını vermesinin nedeninin İbrahim'e toprağın mirasını vaat etmesi olduğu anlamına gelir. Ancak burada ayet, mirası İsrail'e vermesinin nedeninin ulusların kötülüğü olduğunu söyler. Bu, ulusların kötülüğü olmasaydı, Tanrı'nın atalarına verdiği sözü tutamayacağını ima eder. Ulusların kötülüğü varsa, Yaradan'ın yeminini tutabileceğini ve "sizin erdeminiz ya da yüreğinizin bütünlüğü" nedeniyle Yaradan'ın yeminini tutamayacağının nedenini anlamalıyız.
Yukarıdakilere göre, çalışmada, ulusların kötülüğü insanın kalbindeki kötülük anlamına gelir. Kişi bunu yenemez ve kendisine yardım etmesi ve onu Mısır Kralı Firavun'un yönetiminden kurtarması için Yaradan'a haykırmalıdır. O kişiye nasıl yardım eder? Zohar'da söylendiği gibi, "kutsal bir ruhla". Bu, kişinin her yardım istediğinde kutsal bir ruh aldığı anlamına gelir. Sürgünde olup sürgünden çıkmak istediğinde, yani kişi Yaradan'ın iyiliği için çalışmasına izin vermeyen ama sadece kendisi için çalışan ulusların kötülüğüne sahip olduğunu hissettiğinde, bu, bedeninde dünya uluslarının iyiliği için çalışmak zorunda olmak olarak kabul edilir.
Bu, "Ve Firavun için ızdırap şehirleri, Pithom ve Ramses'i inşa ettiler" (Mısır'dan Çıkış 1:11) diye yazıldığı gibidir. Baal HaSulam, Yaradan rızası için çalışmak istediklerinde ve Mısırlıların kontrolünün üstesinden geldiklerinde, Ramses'in anlamının bu olduğunu, yani Ra'am [gök gürültüsü] Sus [at] gibi, yani büyük bir güçle, bir at gibi kendini sevmenin üstesinden geldikleri şeklinde yorumlamıştır. Kendilerini sevmenin yönetiminden çoktan çıktıklarını düşündüler, ama sonra Pi-Tehom'a [uçurumun ağzı] geldiler, yani inşa ettikleri tüm binalar çöktü ve uçuruma yuvarlandı ve çalışmadan geriye tek bir kalıntı bile kalmadı. Buna "Pithom" denir.
Başka bir deyişle, her seferinde "Pithom ve Ramses" tarzında çalıştılar, yani her gün yeniden çalışmak zorunda kaldılar. Yani, her gün sanki bugün kutsallık çalışmasına başlamışlar gibi hissediyorlardı ve sanki şimdiye kadar bu çalışmayı hiç yapmamışlar gibi hissediyorlardı. Kendilerine şunu sorarlar: Şimdiye kadar yaptıkları çalışma ve emek nerede kayboldu? Ama ne cevap vereceklerini bilemezler. Söylendiği gibi, hepsi battı ve toprak tarafından yutuldu.
Bedenlerine şunu söyleyemediler: "Bugün neden çaba göstermek istemiyorsunuz? Ne de olsa dün, emek verdiğinizde çalışmak için güç aldığınızı gördünüz. Dünden bir şey alamazsın" diyemez, çünkü kişi dün bir şey yaptığını hissetmez, zira hepsi toprak tarafından yutulmuştur. Gerçekten de bu neden böyledir? Bu bir ıslahtır.
Eğer bir kişi kendine bakarsa ve iyi eylemleri varsa, Yaradan'dan ona yardım etmesini istemesine gerek yoktur, çünkü zaten Yaradan'dan yardım alabileceği bir yer yoktur, çünkü eksiklik olmadan doyum olmaz. Bu nedenle, Yaradan toprağın mirasıyla ilgili yemini tutamaz, zira onlara yardım olarak toprağın mirasını vermesine ihtiyaç duymazlar.
Bu nedenle, "Onların topraklarını miras alacak olmanız sizin erdeminiz ya da yüreğinizin bütünlüğü için değildir" der. Neden? Çünkü eğer iyi iseler, buna ihtiyaçları yoktur. "Bu ulusların kötülüğü yüzünden Tanrınız Efendiniz onları kovuyor" sözlerinin anlamı budur, çünkü bedenlerindeki kötülük nedeniyle yardıma ihtiyaç duyarlar.