Makale 16, 1991
Zohar sorar (VaEra, Madde 89-90), "'Bu günü bil ve kalbine cevap ver ki Efendi, O Tanrı'dır'. Şöyle sorar: 'Bu ayet, 'Bugün bil ki Efendi, O Tanrı'dır' demeli ve sonunda 'Ve kalbine cevap ver' demeliydi, çünkü Efendi'nin Tanrı olduğunu bilmek, kişiyi kalbine cevap vermek için yeterli kılar. Ve eğer kişi zaten kalbine cevap verdiyse, özellikle de zaten bilgiye sahipse bu böyledir. Ayrıca, 'kalbine' [çift Bet ile] yerine 'kalbine cevap ver' [tek Bet ile] denmeliydi. O da şöyle yanıtlar: 'Musa dedi ki, eğer bu konuda ısrar etmek ve Efendi'nin Tanrı olduğunu bilmek istiyorsanız, o zaman 'kalbinize cevap verin'. Kalbin [çift Bet ile], kalpte bulunan iyi eğilim ve kötü eğilimin birbirine karıştığı ve bir olduğu anlamına geldiğini bilin, böylece kötü eğilimin kötü nitelikleri iyi olacak, yani onlarla Efendi'ye hizmet edecek ve onlar aracılığıyla günah işlemeyecektir. O zaman Efendi'nin [HaVaYaH] Tanrı olduğunu, 'Tanrı' olarak adlandırılan yargı niteliğinin, merhamet niteliği olan HaVaYaH'a dahil olduğunu göreceksiniz."
Zohar, bir kişinin "Kalbine cevap verme" derecesine ulaşmadan önce "Efendi'nin Tanrı olduğunu" bilmesinin mümkün olmadığını söylediğinde bize ne öğretmek istediğini anlamalıyız. Çalışmadaki "Tanrı" niteliğinin ne olduğunu ve HaVaYaH olarak adlandırılan çalışmadaki merhamet niteliğinin ne olduğunu bilmeliyiz. Ayrıca çalışmadaki kötü eğilimin ne olduğunu ve çalışmadaki iyi eğilimin ne olduğunu da anlamalıyız. Başka bir deyişle, bir kişi Yaradan'la Dvekut'u [bütünleşme] edinmek istediğinde, çalışmadaki kötü eğilim nedir ve iyi eğilim nedir?
Genel halk için bu basittir: Tora ve Mitzvot'u [emirleri/iyi işleri] yerine getirenler iyi eğilimin yolunu izliyor olarak kabul edilirler. Eğer Tora ve Mitzvot'u çiğnerlerse, bu kötü eğilimin tavsiyesine uymak olarak kabul edilir. Peki, Yaradan'la Dvekut'a ulaşma yolunda yürürken, çalışmada ne vardır?
Yaratılanların, kişinin kendi iyiliği için alma arzusu denilen bir doğayla doğdukları bilinmektedir. Bu nedenle, insan kendisi için bir fayda sağlamayan hiçbir şey yapamaz. Bu nedenle Tora bize şöyle der: "Tora'ya ve Mitzvot'a uyarsanız, sizi ödüllendireceğim, çünkü şöyle yazılmıştır: 'Eğer emirlerime gerçekten itaat ederseniz, toprağınıza mevsiminde yağmur yağdıracağım ve yiyip doyacaksınız."
Maimonides şöyle der (Hilchot Teshuva, Bölüm 5), "Onlara sadece korkudan ve ödül almak için çalışmaları öğretilir. Çok bilgi edinene ve çok bilgelik kazanana kadar, onlara bu sır azar azar öğretilir." Buradan çıkan sonuca göre, halkın geneli için kötü eğilim ve iyi eğilim sadece Tora ve Mitzvot'un yerine getirilmesiyle ilgilidir, ancak ödül almak için çalışma yasağından hiç bahsetmezler.
Ancak, ihsan etme çalışmasından bahsederken, kötü eğilim ve iyi eğilimin tamamen farklı anlamları vardır. İyi eğilim, kişiyi O'nun yarattıklarına vermeyi dilediği hazzı ve memnuniyeti edinmeye yöneltmesi anlamına gelir, çünkü yaratılışın amacının O'nun yarattıklarına iyilik yapma arzusundan kaynaklandığı yazılıdır. Ancak utançtan kaçınmak için Tzimtzum [kısıtlama] ve yaratılanların Dvekut adı verilen form eşitliğine sahip olmadan önce iyiliği alamayacakları bir gizlilik vardır. Bu, her şeyi Yaradan'ın rızası için yaparak edinilir. O zaman, Tzimtzum kaldırılır ve iyinin içinde yayılması için yer açılır. Buna "iyi eğilim" denir.
Kötü eğilim, eğilimin kişiye sadece kendi yararı için, yani sadece almak için çalışmasını tavsiye ettiği durumdur. Bu, arzusu sadece ihsan etmek olan Yaradan'dan farklı bir form olduğundan ve bu form eşitsizliği insanın asla haz ve memnuniyet alamamasına neden olduğundan, bu eğilim "kötü" olarak adlandırılır çünkü ihsan etmek için çalışmasına izin vermeyerek kişiye zarar vermektedir, bu da kişinin haz ve memnuniyet alamamasına neden olmaktadır.
Yukarıdakilere göre, bir kişinin Yaradan'ı her iki eğilimle de sevmek için kendisiyle çalışması gerektiğinin ne anlama geldiğini yorumlayabiliriz. Mesele şu ki, kişi iki eğilime sahip olduğu sürece, bunlar ihtilafa düşer. Bazen iyi olan üstün gelir, bazen de kötü olan. Bu da iki gücün insanın içinde bir karışım halinde çalıştığını gösterir. Buna "ışık ve karanlığın birlikte çalışması" denir. Kötü olan teslim olmadığı sürece, kötü eğilimin Kelim'i [kapları] üzerinde bulunan Tzimtzum ve gizlilik -"kendisi için alma arzusu" olarak adlandırılır - kişiyi kontrol eder ve kişi haz ve memnuniyeti alamaz.
Dolayısıyla kişi iyiyi edinemez. Bu nedenle, "yargı" koşulundadır, yani Yaradan'ın merhametini görmediğini söyler, ki böylece Yaradan'ın dünyayı merhamet niteliğiyle yönettiğini söyleyebilsin, ancak kişi O'nun rehberliğini haz ve memnuniyet olarak göremediği için yargı niteliğiyle yönettiğini söyleyebilecektir.
Böylelikle, kişi ihsan etme kaplarına sahip olmadığı sürece, haz ve memnuniyet alabileceği bir Kelim'e sahip değildir. Doğal olarak, haz ve memnuniyetten yoksun kalır.
Kişi şöyle der: "Bunun için kim suçlanmalı? Sadece Yaradan, çünkü yaratılanlara vermesi gerekeni vermedi." Yani, yaratılış O'nun yarattıklarını memnun etmek için yaratıldığından, utanç ekmeği olmaması için yapılan ıslah nedeniyle, yaratılanlar, çalışmada "kötü eğilim" olarak adlandırılan insandaki doğuştan gelen kötülük nedeniyle bunu görmeye uygun değildir.
Buna göre, ne sorduğumuzu anlayabiliriz, "Çalışmada yargı nedir ve merhamet nedir? Ayrıca çalışmada iyi eğilim nedir ve kötü eğilim nedir?" "Yargı", "kendisi için alma arzusu" olarak adlandırılan alma kapları üzerinde bir yargıya varıldığı, ışığın onun içinde parlamadığı anlamına gelir. Buna göre, dünyada yargı olduğunu söylediğimizde, bu, dünyada hazzı ve memnuniyeti alabilecek ihsan etme kaplarının olmadığı anlamına gelir. Bu nedenle dünyada acı ve yokluk hüküm sürer.
Ancak dünyada "merhamet" olarak adlandırılan ihsan etme kapları olduğunda, bilgelerimizin "Ve O'na tutunmak için, O nasıl merhametliyse, siz de öyle merhametlisiniz" ayeti hakkında söyledikleri gibi, yani Yaradan veren olduğu için, insan kendisinin ihsan etme kaplarına sahip olduğunu görmelidir. İnsan ihsan etme kaplarına sahip olduğunda, Yaradan'ın merhamet niteliği ortaya çıkar, yani Yaradan, yaratılanların sahip olduğu merhamet Kelim'inde yaratılanlara haz ve memnuniyet ihsan eder.
Böylece, bir kişi ihsan etme kaplarını edindiğinde, yani kötü eğilim iyiye teslim olduğunda, bu kötü eğilimin zaten ihsan etmek için çalışmak istediği anlamına gelir. Buna "Kalbine cevap vermek" denir, yani her iki kalbe de. O zaman kişi "Efendinin [HaVaYaH], O'nun Tanrı olduğunu" fark eder. Başka bir deyişle, şimdiye kadar sadece merhamet vardı, yargı yoktu. Yani, gördüğü şey, O'nun rehberliğinin yargı olduğuydu, şimdi ise bunun merhamet niteliğine gelmek için bir neden olduğunu görür. Bu nedenle, şimdi " Efendinin, O'nun Tanrı olduğunu", yargı niteliğinin tümüyle merhamet olan HaVaYaH'a dahil olduğunu görür. Ancak "Kalbine cevap verme" koşuluna ulaşmadan önce, O'nun rehberliği kişiye iyi ve kötü olarak görünüyordu.
Bununla ayetin anlamını yorumlayabiliriz, "Ve Tanrı onu kendisinden korkulsun diye yarattı." Yani, Yaradan, Klipot'a [kabuklara] hükmedilsin diye bunu kasten yaptı, böylece "O'ndan korkulacaktı", yani Yaradan'ın yüceliğini edinme ihtiyacı yaratacaktı. Aksi takdirde, herkes Keduşa [kutsallık] bilgisi olmadan hareketsiz kalır ve Yaradan'ın yüceliğiyle ödüllendirilmek için çalışmaya ihtiyaç duymadan Tora ve Mitzvot'u yerine getirme çalışmasıyla yetinirdi. Onlar küçük bir çocukken sahip oldukları zihinle kalırlar ve Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duymazlardı.
Bilgelerimizin ne dediğini bilmeli ve anlamalıyız: "Kötü eğilimi Ben yarattım; Tora'yı ise bir şifa olarak yarattım." Bu demektir ki, bir kişi sadece kötü eğilime sahip olduğunda, Tora'da bulunan şifaya ihtiyaç duyar. Aksi takdirde, Tora'ya ihtiyacı yoktur, çünkü Tora olmadan da Mitzvot'u yerine getirebilir. Ancak kişi kötü eğilime sahip olduğunda ve gelip "Bu çalışma senin için nedir?" diye sorduğunda veya Firavun'un " Efendi kim ki O'nun sesine itaat edeyim?" sorusunu sorduğunda ve onu yenmesi gerektiğinde, o zaman O'nun yardımına ihtiyaç duyar.
Zohar, Yaradan'ın yardımının Tora'nın ışığı olduğunu söyler. Bu, ona yukarıdan bir ruh verildiği ve bu sayede içindeki kötülüğün üstesinden gelebileceği anlamına gelir. Eğer Klipot olmasaydı, insanın yukarıdan Tora'nın yardımını almaya ihtiyacı olmazdı. Buna "Ve Tanrı kendisinden korkulsun diye onu yarattı" denir.
Yukarıdan gelen yardımla ilgili birçok mesele vardır:
1) Yardım basittir: Yaradan kişiye "kalıcı inanç" denilen cennetin krallığını verir. Bir kişi ihsan etme kaplarıyla ödüllendirilmeden önce, yaratılan ile Yaradan arasında form eşitsizliği olduğu için inanca sahip olmak imkânsız olduğundan, kişi henüz iyiyi almaya uygun değildir. Bu nedenle, kötüyü aldığında, sahip olduğu inanç ölçüsünü kaybetmelidir, zira bu kişinin Yaradan'a iftira atmaması için bir ıslahtır. Bu nedenle, kişi inançla ödüllendirilmeden önce, ihsan etme kaplarına sahip olmalıdır, çünkü kişi form eşitliğine sahip olduğunda, alma kapları üzerindeki Tzimtzum ondan kalkar ve kişi haz ve memnuniyet alır. Kişi ancak o zaman kalıcı inanç derecesine ulaşabilir. Buradan Yaradan'ın ilk yardımı vererek ona "ikinci doğa" olarak adlandırılan ihsan etme kaplarını vermesi gerektiği sonucu çıkar.
2) Kişi Klipot'tan sürekli rahatsızlık duyarak, her zaman Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duyar. Bu sayede, kişi Yaradan'ın yardımına ihtiyaç duyar ve her seferinde yukarıdan aldığı yardım sayesinde, ruhunda sahip olduğu NRNHY'nin ona ifşa olması mümkün olur. Bilinir ki ihtiyaç olmadan dolum olmaz. Bu nedenle, Klipot Keduşa'nın ifşa olmasının sebebidir, "Ve Tanrı onu kendisinden korkulsun diye yarattı" diye yazıldığı gibi.
Yukarıdakilere göre, Klipot'un kişiye gönderdiği düşünceler kişide eksikliklere neden olur ve eksikliklere "Kelim'deki eksikliği dolduracak doyumu alacak Kelim" denir. Başka bir deyişle, Klipot'un sorduğu sorular, ki bunlar kötülerin soruları ve Firavun'un sorularıdır, "Kim" ve "Ne" olarak adlandırılır, kişide bir eksikliğe neden olur ve bu da onu Yaradan'dan bu soruların üstesinden gelmesine yardım etmesini istemeye iter. Dolayısıyla bu Klipot kişinin Yaradan'la Dvekut'a giden doğru yolda yürümesini sağlar. O zaman, Klipot'un çalışma sırasında göründüğü gibi Keduşa'nın düşmanları olmadığını görürüz. Aksine, şimdi Keduşa ile ödüllendirilmeye neden olanların onlar olduğunu görüyoruz.
Bunun bir benzeri Zohar'da (Beresheet, Madde 175) yer alır, "'Ve Benimle birlikte Tanrı yoktur' SAM ve yılan olan diğer tanrıları ifade eder, çünkü o zaman SAM ve yılanın Yaradan ve O'nun Şehina'sı [Kutsallığı] arasında asla ayrım yapmadığı ve ruhlarımızın kurtarılması için koşturan bir hizmetkâr olduğu ortaya çıkacaktır. Yaradan'ın başlangıçtaki rehberliği tüm dünyada ortaya çıkacak ve o zaman, 'Günahkârlar yeryüzünden silinecek ve kötüler artık olmayacaktır'. Demek ki, 6,000 yıl boyunca bize görünenin, Keduşa'ya karşı çıkan bir yönetim olduğunun -ki bunlar SAM ve yılandır- tersine."
Buradan anlıyoruz ki, Keduşa'nın devam ettirmesi gereken Klipot meselesi, "Tanrı birini diğerinin zıttı yaptı" ifadesinde olduğu gibi, Klipot'un Keduşa'ya yardım eden bir hizmetkâr olmasına ihtiyaç duymamızdır. Bu ancak genel halka ve bireylere yönelik ıslahın sonunda, çalışmanın sonunda ifşa olur. O zaman, "ruhlarımızın kurtarılması için koşturan bir hizmetkârdan başka bir şey değildi" dediği üzere, mesele geriye dönüp bakıldığında ifşa olur.
Zohar'da (Tazria, Madde 6), "'Onun fiyatı incilerin çok üstündedir' denir. 'Değer' demeliydi, yani onu satın almak incilerden daha zor olmalıydı; neden 'fiyatı' deniyor' diye sorar. O da şöyle yanıtlar: " O, kendisine tam olarak bağlanmayan ve onunla bütünleşmeyen herkesi satar ve başka uluslara teslim eder. Ve böylece hepsi Tora'nın sırları ve içselliği olan o yüksek ve kutsal incilerden uzak kalırlar, çünkü onlarda hiçbir payları olmaz. 'Onun fiyatı incilerin çok üstündedir' sözünün anlamı budur."
Bu nedenle, diğer uluslar olan Klipot'un onları sattığı sonucu çıkar. Yani, "diğer uluslar" niteliği olduğu için, kişi Dvekut'u edinme yolunda yürümeye başladığında ve çalışmanın ortasında çalışmada ihmalkâr hale geldiğinde, yani onu kontrol eden ulusların yönetimi altına girdiğinde, onların kontrolünden çıkamaz ve Yaradan'la "form eşitliği" denilen Dvekut'u edinemez. O zaman, kişi bu çalışmayı yapamadığını ve bu yüzden onların yönetimi altında olduğunu düşünür.
Bu durumda yazı bize, kişinin diğer ulusların kontrolü altına girmesinin kendi iyiliği için olduğunu söyler, böylece kişi doğru yolda yürüdüğünü düşünerek kendini kandırmayacak ve yanlış yolda yürüdüğünü hissetmeden bu durumda devam edebilecektir. Bu nedenle, Keduşa'nın dışında "diğer uluslar" olarak adlandırılan Klipotlar vardır ve o zaman kişi bir düşüş durumunda olduğunu ve Keduşa ile hiçbir bağının olmadığını görür. Bu durumda, kişi onlardan nasıl kurtulacağı konusunda tavsiye almalı ve Yaradan'la Dvekut'a götüren doğru yolda ilerlemelidir. Buradan Klipa'nın [Klipot'un tekili] Keduşa'yı koruduğu sonucu çıkar.
Bunun anlamı şudur: Eğer Şehina'nın kişiyi kendi yönetimi altında olması için satabileceği bir Klipa olmasaydı, insan aşağılık halinde kalacak ve Dvekut'a giden yolda ilerlediğini düşünecekti. Ancak içinde bulunduğu eksiklikler kendisine yukarıdan gösterildiğinde, yolunu düzeltmesi gerektiğini hissedebilir. "Onun fiyatı incilerden çok daha yüksektir" sözlerinin anlamı budur, yani insanı Klipa'nın otoritesi altına sokan Şehina'dır.
Başka bir deyişle, kişi o anda kendini sevgiye ne kadar kaptırdığını ve veren olmak için hiçbir arzusu olmadığını görür. Yani, kendini sevmeye o kadar dalmıştır ki, kendisinin bu kadar aşağılık, en kötü insan olduğunu hiç düşünmemiştir. "Ve Tanrı onu kendisinden korkulsun diye yarattı" sözlerini, özellikle bu Klipa aracılığıyla, kendisini yönettiğini gördüğünde, bu onu Yaradan'la Dvekut'a ulaşmak için elinden geleni yapmaya iter şeklinde yorumlamamız gerektiği sonucuna varırız.
Ancak, kişi Klipot'un yönetimi altında olduğunu gördüğünde, kendisine "Kim" ve "Ne" gibi bilinen soruları gönderenlerin onlar olduğunu gördüğünden ve onlara kalbe yerleşecek doğru cevapları veremediğinden, bu basit soruları cevaplayamayacak kadar alçak olması gerektiğini düşünür. O zaman, kişi bunun düşündüğü gibi olmadığını, bu soruların gerçekten zor olduğunu bilmelidir.
Bu böyledir çünkü Yaradan Klipot'a zor sorular sorması için güç vermiştir, böylece kişi gerçek durumunu, Yaradan'dan farklı bir formda yaratıldığını ve form eşitliğine ulaşması gerektiğini bilecektir. Bu, insanın bu sorulara cevap veremeyeceği, dolayısıyla Yaradan'a ihtiyaç duyacağı, yani sadece Yaradan'ın ona cevap verebilmesi amacıyla yapılmıştır çünkü insanın tüm aklı her şeyi mantık dahilinde yapma temeli üzerine inşa edilmiştir ve insanın aklı sadece kendi menfaatini ilgilendiren şeyleri anlar. Bu nedenle onlar haklıdır.
Ancak şunu bilmeliyiz ki, bize mantık ötesinde Tora ve Mitzvot'a uyma yolu verilmiştir, çünkü aklımız sadece kendi yararımıza olan şeyleri anlar. Buna " mantık ötesi inanç" denir. Bir kişi mantığın ötesine geçmeden önce, ona gelen ve bedenin mantığı üzerine inşa edilmiş sorular soran herhangi birine, aklın anlayacağı şekilde cevap vermek imkânsızdır.
Bu nedenle, Klipa neden gelip bir insanın kesinlikle yanıtlayamayacağı bu soruları sordu? Klipot bunların doğru olduğunu ve bunlara yanıt alamayacaklarını bilir. Ancak soru, çalışmada bilinen kurala göre, Klipa'nın gelip bu soruları sorması, "Ve Tanrı kendisinden korkulsun diye yarattı" denildiği gibi, Keduşa tarafından gelir.
O halde kişiye bu sorular neden gelir? Cevap, ona bu soruların yukarıdan gönderilmiş olmasıdır, çünkü özellikle bu sorular aracılığıyla, mantık ötesi inanç Mitzvasını gözlemleyebilir. "Tanrı kendisinden korkulsun diye yarattı" ifadesinin anlamı budur. Bu, soruların ona, mantık ötesi inanç meselesini açığa çıkarabilmesi için bir fırsat vermek üzere geldiği anlamına gelir. Eğer soruları yoksa, mantık ötesi gittiğini bilemez. Ancak kişi bu soruları gördüğünde ve aklın zorunlu kıldığı yanıtları vermek istemediğinde, "Şimdi bu sorular bana geldiğine göre, mantık ötesi inanç emrini yerine getirebilirim ve bu fırsatı değerlendirmek istiyorum" der.
Buna göre, Yaradan bunların bir insanın akılla cevap veremeyeceği zor sorular olduğunu biliyorsa, bunları neden gönderdiğini anlayabiliriz? Cevap, şöyle yazıldığı gibidir: "Ve Tanrı bunu kendisinden korkulsun diye yaptı." Yani, özellikle bu sorular aracılığıyla, kişi "Yaradan'dan korkmak" olarak adlandırılan inanç emrini yerine getirebilir. Diğer bir deyişle, özellikle şimdi mantık ötesi inanç Mitzvasını yerine getirme fırsatına sahiptir.
Bilgelerimiz, "Kucağınıza düşen bir Mitzva'yı kaçırmayın" demişlerdir. "Kucağınıza düşen bir Mitzva "yı, "Kim" ve "Ne" soruları aracılığıyla "kucağınıza gelen" inanç Mitzvası olarak yorumlamalıyız. "Bunu kaçırmayın", aksine hemen kabul edin ve bu sorularla tartışmayın ve sorulara cevap vermeyi düşünmeyin. Aksine, soruları olduğu gibi kabul edin, çünkü şimdi inanç Mitzvasını yerine getirmek için bir fırsatınız var, bu yüzden soruları tüm sertliğiyle olduğu gibi kabul ederek "kaçırmayın".
Bu böyledir çünkü akılla, aklın savunduğu şeyle çelişen hiçbir şey bu yolda mantık ötesi inançla yürümeye değmez ve akıl daha üstündür. İşte bu yüzden "Bunu kaçırmayın" dediler, onların soruları aracılığıyla elde ettiğiniz fırsatı kaçırmayın.
Bu nedenle, "Bu çalışma senin için nedir" diyen günahkârların sorusu olan "Ne" sorusu aracılığıyla, sadece ihsan etmek için mi çalışmak istiyorsun? "Bundan ne kazanacaksın?" diye sorar. Yalnızca kendi çıkarın için çalışmalısın." Bu bir Kli [kap], yani Yaradan'ın ona eksiklik yerine vermesi için bir eksikliktir, çünkü günahkârın sorusu onu ihsan etmek için çalışma gücüne sahip olmaktan alıkoyar, buna "ikinci bir doğa ile ödüllendirilmek" denir, buna "ihsan etmek için" denir. "Kalbine cevap ver" ifadesinin anlamı budur, yani kötü eğilim de ihsan etmek için çalışacaktır.
" Efendi kim ki O'nun sesine itaat edeyim?" diyen Firavun'un soruları aracılığıyla, kişi bu sorunun üstesinden geldiğinde, Zohar'ın dediği gibi, "Kalbine cevap ver" ile ödüllendirildikten sonra, kalıcı inançla ödüllendirilir. O zaman, " Efendi, O Tanrı'dır" derecesine gelir.